Tossa de Mar, op vakantie met een puber

“Tossa de Mar zèlf is jullie beloning.” De reisleidster had niets teveel gezegd toen we zuchtten onder de eindeloze rit. Maar dat waardeerden we pas later, nadat we de luttele nachtelijke uren die ons restten hongerig en dorstig hadden doorgebracht in het hotel waar we vroeg in de morgen, om 2.45 uur, waren afgezet.
Eerst de vertraagde vliegreis, daarna een afvalrace langs de kust in een bus die steeds leger werd, zijn passagiers droppend in plaatsjes waar het steeds stiller werd op straat. In Tossa was geen bar, geen restaurant, geen terras meer open. De receptionist van ons hotel wees verstoord uit zijn dutje naar een drankautomaat, maar die bleek kapot. Zelfs 14-jarige Ruud was te moe om hierover stennis te schoppen.

Tossa de Mar aan de Costa Brava is de laatste van een lange rij badplaatsen die bereikbaar zijn vanaf luchthaven Barcelona. Tossa was een wanhoopskeuze na tientallen discussies, eindigend in deurengeklap en trapgestamp, over (on)mogelijke vakantiebestemmingen. 16-jarige Rob is net als ik, zijn moeder, geïnteresseerd in bezienswaardigheden en heeft geen zin in alléén maar aan het strand en in de disco hangen.

Het rotsstrandje, gelegen in een baai en alleen bereikbaar vanaf de berg.

Joop is de dienstbare vader die alles best vindt en zich overal aan aanpast. Maar Ruud van 14 gooit na ieder voorstel roet in het eten. Hij wil helemaal niet weg. Hij wil met zijn vrienden hangen op het veldje, beetje balletje trappen, beetje meiden kijken en stiekem peukies roken. Uiteindelijk bereikten we met acht dagen Tossa – niet langer! - een compromis door een bezoek aan Barcelona voor hem niet tot verplichte kost te maken. Bovendien gooiden we het waterparadijs Marineland in het naastgelegen Lloret de Mar en een zeetocht met een stoere speedboot in de strijd.

“Zo, hier ga ik me eens effe lekker tegoed doen”, zegt Ruud verrast op de eerste ochtend van onze vakantie als we de eetzaal betreden. Lange tafels met een overdadige hoeveelheid broodjes en andere lekkernijen staan in het midden van de zaal opgesteld. “Ik weet gewoon niet waar ik moet beginnen”, verzucht Rob. Broederlijk beginnen ze aan een speurtocht naar de lekkerste hapjes.
In navolging van het Turkse initiatief bieden ook veel Spaanse hotels tegenwoordig een all-in-arrangement. Ontbijt, lunch en diner zijn inclusief en bestaan uit buffetten met tientallen gerechten die worden aangevuld zodra de bodem van de schaal in zicht komt. Je kunt eten tot je klapt, desastreus voor degenen die op de pondjes moeten letten. Dergelijke arrangementen zijn in Tossa volstrekt overbodig, een beetje jammer zelfs vonden we, toen we in de loop van de week merkten hoeveel lokkende terrassen en eetgelegenheden Tossa telt. De typisch Spaanse olijfoliegeuren drijven je overal tegemoet, wandelend over de vrijwel autoloze promenade langs het strand of door de gonzende straatjes van de oude stadskern.

Tossa dateert uit de late Middeleeuwen en is omgeven door stadsmuren. Een groot deel is gebouwd op de hellingen van een berg, waarop kronkelpaadjes leiden langs de ruïne van een kerkje en nog altijd bewoonde huisjes. Wie de top van de berg bereikt, wordt overrompeld door een adembenemend uitzicht. Zeker 's avonds, als duizenden lichtjes in het dal flonkeren en een enkel licht van een vissersboot vanuit de inktzwarte Middellandse zee opduikt, ontkomt zelfs de meest nuchtere lomperik niet aan romantische gevoelens.
Volgens mij denkt Rob er ongeveer hetzelfde over, want op zijn verzoek beklimmen we de berg herhaalde keren. Ruud daarentegen heeft het eindpunt nooit bereikt. Gekibbel en gezeur over 'toffe vrienden thuis' maakten telkens dat hij voortijdig met veel dramatiek en 'Spaans temperament' een zijpad insloeg. Gelukkig heeft Tossa een omvang die verdwalen onmogelijk maakt en kwamen we hem bij terugkomst in het hotel altijd weer tegen, mokkend temidden van de puinzooi in zijn kamer.

Er hangt een sfeer in Tossa die ik in toeristisch Spanje niet eerder ben tegengekomen. Authentiek, rustig maar allesbehalve saai, uitnodigend tot het maken van vele excursies. Het is mogelijk met een jeep (al dan niet met chauffeur) het achterland in te trekken of met een bus naar Andorra te reizen waar winkelen belastingvrij is. Schitterend lijkt mij de tocht naar het klooster van Montserrat, dat gebouwd is op 725 meter hoogte temidden van een rotsmassief van tien kilometer lang en vijf kilometer breed. Maar ik delf het onderspit tegenover de wens van mijn zoons een dagvullende boottocht te maken langs de Costa Brava en een dag halsbrekende toeren uithalen in Marineland met zijn metershoge glijbanen. Aan Barcelona valt echter niet te tornen. Hoog op mijn verlanglijstje prijken een bezoek aan Parc Guell, de Sagrada Familia en Casa Mila, bouwwerken ontworpen door Gaudí. Ook Rob, die een spreekbeurt heeft gehouden over deze architect, wil de wereldberoemde ontwerpen graag in het echt zien. En na een knallende donderpreek van zijn vader – dat het nou eindelijk eens afgelopen moet zijn met die puberale stemmingmakerij – besluit zelfs Ruud toch maar niet alleen in het hotel achter te blijven. We besluiten op eigen gelegenheid te gaan, met de trein, en niet deel te nemen aan een georganiseerde bustocht. Een foute keuze, zo blijkt achteraf.

Eerst met de bus naar het station in Llorett. De trein stopt bij elk gehuchtje en na urenlang misselijk makend optrekken en afremmen bereiken we ver na het middaguur eindelijk station Barcelona. Wat te doen? Er rest ons niet veel tijd tot de laatste trein terug en we weten niet welke kant we opmoeten. Na lang dubben zien we in dat we ons moeten beperken tot slechts één bezoek en kiezen voor de Sagrada.
De entree bedraagt acht euro per persoon. Ik verwacht een serene kerksfeer, maar aanschouw onthutst een bouwput met bijbehorend kabaal van drilboren en hamergeklop, veroorzaakt door honderden behelmde bouwvakkers. Het dringt tot me door dat het nog tientallen jaren gaat duren voor de Sagrada klaar is. Ruud, niet bepaald een doorzetter, wil meteen al de stekkers eruit halen en zegt moedeloos: “Jongens, kappen maar. Dit wordt helemaal niks”. Maar Rob is in staat door de onvolkomenheden heen te kijken en staart ademloos naar de gigantische pilaren, de knappe beeldhouwwerken en de kleurige lichtinval door de glas-in-lood-ramen. 'Als de kerk klaar is, kom ik zeker terug' schrijft hij later in het gastenboek. 'Ik voel me goed genaaid voor die acht euro' krabbelt Ruud daaronder.

Uren later drinken we op een terras in donker Tossa met zijn vieren een grote kan Sangria leeg. De jongens zijn geen alcohol gewend en gaan steeds drukker praten. Rob herhaalt eindeloos dat hij beslist Spaans wil gaan studeren, naast zijn drukbezette Gymnasiumprogramma. Ruud merkt struikelend over zijn woorden op dat het alcoholpercentage van de Sangria wel erg laag zal zijn. “Ik merk er helemaal niks van”, meldt hij.